Bạn nên nghĩ đến bọc mão răng (chụp sứ) khi chiếc răng đã mất nhiều mô đến mức miếng trám không còn đủ sức giữ: răng sâu lớn, răng đã lấy tuỷ ở vùng nhai, răng nứt, răng mòn nhiều hoặc răng mang miếng trám quá to. Mục đích chính của mão răng là bảo vệ phần răng thật còn lại, không phải để "làm đẹp" một chiếc răng còn khoẻ. Việc có cần bọc hay không chỉ quyết định được sau khi bác sĩ khám và chụp phim.
Biên soạn: đội ngũ bác sĩ Nha khoa Greenfield
Mão răng là gì
Mão răng là một "chiếc mũ" bọc kín toàn bộ phần thân răng lộ trên nướu, được làm riêng theo hình dạng và màu răng của bạn. Mão có thể làm bằng sứ toàn phần (zirconia, sứ thuỷ tinh), sứ phủ trên sườn kim loại, hoặc kim loại. Để có chỗ cho mão, bác sĩ phải mài bớt một lớp mô răng quanh thân răng, vì vậy bọc sứ không phải là thủ thuật có thể "làm lại như cũ".
Chính vì phải mài răng, nguyên tắc của chúng tôi là: răng nào trám hoặc dán sứ được thì không bọc, và chỉ bọc khi mão thực sự giúp răng sống lâu hơn.
5 dấu hiệu chiếc răng có thể cần mão
1. Răng sâu lớn, lỗ trám chiếm gần hết mặt nhai
Khi lỗ sâu còn nhỏ đến vừa, trám răng là đủ. Nhưng khi sâu đã ăn mất phần lớn thân răng, các thành răng còn lại trở nên mỏng, dễ vỡ khi nhai. Lúc đó, một miếng trám to giống như "vá" vào vỏ trứng; mão răng thì ôm cả thân răng lại, phân tán lực nhai đều hơn. Xem thêm bài sâu răng: dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị.
2. Răng hàm đã điều trị tuỷ
Răng đã lấy tuỷ thường đã mất nhiều mô do sâu và do đường mở vào buồng tuỷ, nên giòn và dễ nứt hơn. Với răng hàm (răng cối) phải chịu lực nhai lớn, bác sĩ thường khuyên bọc mão sau khi điều trị tuỷ. Một nghiên cứu hồi cứu của Aquilino và Caplan (2002) trên răng đã chữa tuỷ cho thấy răng không được bọc mão bị mất nhiều hơn rõ rệt so với răng có mão. Với răng cửa còn nhiều mô lành, đôi khi chỉ cần trám là đủ.
3. Răng nứt hoặc mẻ
Răng có thể nứt do cắn phải vật cứng (xương, đá lạnh, hạt), do chấn thương, hoặc do nghiến răng khi ngủ. Dấu hiệu điển hình là đau nhói khi cắn vào một điểm, đau khi nhả ra, hoặc ê buốt khi uống lạnh mà không thấy lỗ sâu. Mão răng giữ các phần răng lại với nhau, hạn chế vết nứt lan sâu. Nếu vết nứt đã chạy dọc xuống chân răng, răng có thể không giữ được và bác sĩ sẽ bàn phương án khác.
4. Răng mòn nhiều, ngắn và phẳng đi
Nghiến răng, trào ngược dạ dày hay thói quen uống nhiều đồ chua có thể làm răng mòn dần, ngắn và phẳng, kèm ê buốt. Khi mòn đã nhiều, mão răng giúp khôi phục chiều cao và hình dạng răng. Tuy vậy, cần xử lý nguyên nhân trước: nếu vẫn nghiến, mão mới cũng sẽ chịu lực quá tải. Bác sĩ có thể làm thêm máng chống nghiến đeo ban đêm.
5. Răng đổi màu nặng hoặc biến dạng mà không cải thiện được bằng cách khác
Răng xám do tuỷ chết, răng nhiễm màu nặng, răng có hình dạng bất thường đôi khi cần mão. Nhưng với nhiều trường hợp, tẩy trắng hoặc mặt dán sứ (veneer) giữ được nhiều mô răng hơn. Bác sĩ sẽ cân nhắc phương án ít xâm lấn trước. Xem thêm bài răng xỉn màu, ố vàng: nguyên nhân và cách điều trị.
Trám, dán sứ hay bọc mão: so sánh nhanh
| Phương án | Khi nào phù hợp | Mức mài răng | Số buổi thường gặp |
|---|---|---|---|
| Trám răng (composite) | Lỗ sâu nhỏ đến vừa, mẻ nhỏ | Ít, chỉ lấy phần sâu | 1 buổi |
| Mặt dán sứ (veneer) | Răng trước đổi màu, mẻ, hình dạng chưa đều, mô răng còn tốt | Mỏng, chủ yếu mặt ngoài | Ít nhất 2 buổi |
| Mão răng (bọc sứ) | Răng mất nhiều mô, đã chữa tuỷ, nứt, mòn nhiều | Nhiều hơn, quanh toàn thân răng | Ít nhất 2 buổi, tối thiểu 3–4 ngày |
Quy trình bọc mão răng tại Greenfield
Buổi 1: khám, chụp phim để kiểm tra chân răng và tuỷ. Nếu tuỷ viêm, cần điều trị tuỷ trước. Bác sĩ gây tê, mài răng, lấy dấu hoặc quét hàm kỹ thuật số, chọn màu và gắn mão tạm để bạn ăn uống bình thường.
Buổi 2: thử mão, chỉnh khớp cắn, kiểm tra điểm tiếp xúc với răng bên cạnh, sau đó gắn cố định.
Thông thường cần ít nhất 2 buổi và tối thiểu 3–4 ngày để phòng lab hoàn thiện mão; khoảng 7 ngày là lý tưởng nếu cần chỉnh chi tiết. Nếu phải điều trị tuỷ trước, tổng thời gian sẽ dài hơn. Thông tin về các loại răng sứ và vật liệu có tại trang răng sứ.
Bọc răng sứ có đau không
Bác sĩ gây tê tại chỗ trước khi mài nên trong lúc làm bạn thường chỉ thấy rung và áp lực. Sau khi hết thuốc tê, răng có thể hơi ê vài ngày, nhất là với đồ lạnh; cảm giác này thường giảm dần. Nếu đau nhói kéo dài, đau khi cắn, hoặc mão cộm, hãy quay lại để bác sĩ kiểm tra khớp cắn.
Chăm sóc mão răng để dùng được lâu
- Chải răng hai lần mỗi ngày bằng kem có fluoride và làm sạch kẽ bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ. Mão không sâu, nhưng phần răng thật sát viền mão vẫn có thể sâu.
- Tránh cắn trực tiếp vật rất cứng: đá lạnh, xương, vỏ cua, hạt dẻ.
- Nếu nghiến răng, hãy đeo máng bảo vệ ban đêm.
- Khám định kỳ để bác sĩ kiểm tra viền mão và nướu.
Tuổi thọ của mão phụ thuộc vào vật liệu, khớp cắn, thói quen và vệ sinh của từng người; bác sĩ sẽ nói rõ với trường hợp của bạn. Chính sách bảo hành xem tại trang bảo hành.
Chi phí bọc răng sứ
Chi phí phụ thuộc vào loại vật liệu, số răng và việc có cần điều trị tuỷ hay xử lý nướu trước hay không. Sau khi khám và xem phim, phòng khám gửi bạn kế hoạch và bảng dự trù chi phí bằng văn bản, ghi rõ từng hạng mục.
Nếu bạn đang có một chiếc răng như trên, hãy đặt lịch khám hoặc nhắn Zalo 0906 621 988 kèm ảnh chụp răng để được tư vấn trước. Nha khoa Greenfield ở 95 Trung Hoà, phường Yên Hoà, Hà Nội, mở cửa 8:00–18:00 tất cả các ngày trong tuần.
Câu hỏi thường gặp
Răng đã lấy tuỷ có bắt buộc phải bọc sứ không? Không bắt buộc với mọi răng. Răng hàm đã lấy tuỷ thường nên bọc để tránh nứt vỡ; răng cửa còn nhiều mô lành có thể chỉ cần trám. Bác sĩ quyết định dựa trên lượng mô răng còn lại.
Bọc sứ có phải mài răng nhiều không? Có mài quanh thân răng, nhiều hơn so với dán veneer. Vì vậy chỉ nên bọc khi có lý do lâm sàng, và bác sĩ sẽ cố gắng giữ lại nhiều mô răng nhất có thể.
Răng bọc sứ còn bị sâu không? Mão sứ không sâu, nhưng phần răng thật ở viền mão vẫn có thể sâu nếu vệ sinh kém. Làm sạch kẽ răng hằng ngày và khám định kỳ giúp phòng ngừa hiệu quả.
Làm mão răng mất bao lâu? Thường ít nhất 2 buổi, tối thiểu 3–4 ngày; khoảng một tuần là lý tưởng. Nếu cần điều trị tuỷ trước, thời gian sẽ dài hơn.
Mão răng bị lỏng hoặc bong thì làm sao? Giữ lại mão, tránh nhai bên đó và liên hệ phòng khám sớm. Không tự dán lại bằng keo thông thường.
Nguồn tham khảo
- Aquilino SA, Caplan DJ (2002). Relationship between crown placement and the survival of endodontically treated teeth. J Prosthet Dent 87(3):256–263. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=Aquilino+Caplan+2002+crown+placement+endodontically+treated
- American Dental Association, MouthHealthy. Crowns (thông tin cho người bệnh). https://www.mouthhealthy.org/
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám trực tiếp.
