Niềng răng giúp hai hàm cắn khớp hơn, phân bố lực nhai đều hơn và làm răng dễ vệ sinh hơn. Tuy vậy, các nghiên cứu hiện nay không cho thấy niềng răng phòng ngừa hay chữa được rối loạn khớp thái dương hàm (đau hàm, kêu khớp, há miệng khó). Nếu bạn đang đau hàm, nên khám và điều trị khớp trước; niềng răng chỉ là một phần của kế hoạch khi sai khớp cắn thật sự góp phần gây vấn đề.
Biên soạn: đội ngũ bác sĩ Nha khoa Greenfield
Khớp cắn là gì, sai khớp cắn gồm những kiểu nào
Khớp cắn là cách răng hàm trên và hàm dưới gặp nhau khi bạn ngậm miệng và khi nhai. Các kiểu sai khớp cắn thường gặp:
| Kiểu sai khớp cắn | Cách nhận biết | Ảnh hưởng hay gặp |
|---|---|---|
| Cắn sâu | Răng cửa trên che gần hết răng cửa dưới | Răng cửa dưới có thể cắn vào lợi hàm trên, mòn răng cửa |
| Cắn ngược (móm) | Răng cửa dưới nằm trước răng cửa trên | Khó cắn đứt thức ăn, mòn răng không đều |
| Cắn chéo | Một vài răng trên nằm phía trong răng dưới | Hàm có thể lệch sang một bên khi cắn |
| Cắn hở | Răng cửa không chạm nhau khi ngậm miệng | Khó cắn thức ăn, ảnh hưởng phát âm một số âm |
| Răng chen chúc | Răng mọc chồng, xoay | Khó làm sạch, dễ sâu răng và viêm lợi |
Nhiều trường hợp sai khớp cắn có nguyên nhân từ xương hàm chứ không chỉ do răng. Với người trưởng thành có lệch xương nhiều, bác sĩ có thể đề nghị phối hợp niềng răng với phẫu thuật chỉnh hàm.
Niềng răng cải thiện được gì
- Lực nhai phân bố đều hơn. Khi răng cắn khớp, lực không dồn vào vài răng, giảm nguy cơ mòn, mẻ hoặc nứt răng.
- Dễ vệ sinh hơn. Răng thẳng hàng ít kẽ khuất, giúp kiểm soát mảng bám và bệnh lợi tốt hơn.
- Ăn nhai và phát âm thuận hơn trong các trường hợp cắn hở, cắn ngược.
- Chuẩn bị cho phục hình. Trước khi trồng implant hay làm răng sứ, đôi khi cần dựng lại răng nghiêng, đóng hoặc mở khoảng để có kết quả ổn định.
Niềng răng và đau khớp thái dương hàm: bằng chứng nói gì
Rối loạn khớp thái dương hàm (TMD) là tên chung cho các vấn đề ở khớp hàm và cơ nhai: đau vùng trước tai, mỏi hàm, tiếng kêu "lục cục" khi há miệng, há miệng bị hạn chế hoặc lệch. Nguyên nhân thường nhiều yếu tố: căng cơ, nghiến hoặc siết răng, căng thẳng, chấn thương, thay đổi bên trong khớp.
Trước đây, nhiều người cho rằng chỉ cần sửa khớp cắn là hết đau hàm. Các nghiên cứu sau này không ủng hộ điều đó:
- Một tổng quan Cochrane (Luther và cộng sự, 2010) không tìm thấy đủ bằng chứng cho thấy niềng răng điều trị hoặc phòng ngừa được TMD.
- Một nghiên cứu theo dõi 20 năm ở Anh (Macfarlane và cộng sự, 2009) cho thấy niềng răng không làm tăng, cũng không làm giảm nguy cơ TMD về sau.
Nói cách khác, niềng răng không gây ra đau khớp hàm, nhưng cũng không phải là "thuốc chữa" đau khớp hàm.
Nếu bạn đang đau hàm, nên làm gì trước
- Khám khớp và cơ nhai. Bác sĩ hỏi triệu chứng, sờ cơ, nghe tiếng khớp, đo độ há miệng; chụp phim khi cần.
- Điều trị bảo tồn trước. Phần lớn TMD cải thiện với các biện pháp đơn giản: ăn mềm trong đợt đau, chườm ấm, tránh nhai kẹo cao su, tập bỏ thói quen siết răng ban ngày, thuốc giảm đau theo chỉ định, máng nhai ban đêm nếu có nghiến răng.
- Cân nhắc niềng khi có chỉ định riêng. Nếu bạn có sai khớp cắn cần điều trị vì lý do chức năng hoặc vệ sinh, bác sĩ sẽ lên kế hoạch niềng khi khớp đã ổn định.
Với người vừa đau khớp vừa muốn niềng, thứ tự này giúp tránh việc bắt đầu một liệu trình dài trong lúc triệu chứng còn chưa được đánh giá.
Khi nào nên đi khám chỉnh nha
- Răng chen chúc, khó làm sạch, hay giắt thức ăn.
- Cắn ngược, cắn hở, cắn chéo hoặc răng cửa trên che gần hết răng dưới.
- Mòn răng không đều, mẻ răng nhiều lần.
- Chuẩn bị trồng implant hoặc làm răng sứ và bác sĩ thấy răng bên cạnh bị nghiêng.
- Với trẻ em: Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO) khuyên nên cho trẻ khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi, để phát hiện sớm các vấn đề về xương hàm.
Người lớn tuổi nào cũng có thể niềng nếu lợi và xương quanh răng khoẻ. Xem thêm bài niềng răng ở tuổi trưởng thành.
Các lựa chọn niềng răng
- Mắc cài kim loại: phù hợp với hầu hết các trường hợp, kể cả phức tạp.
- Mắc cài sứ: cơ chế như mắc cài kim loại, màu gần màu răng nên ít lộ hơn.
- Khay trong suốt (ví dụ Invisalign): tháo ra được khi ăn và vệ sinh; cần đeo đủ giờ mỗi ngày.
So sánh chi tiết ở bài niềng mắc cài hay Invisalign.
Khám khớp cắn tại Nha khoa Greenfield
BS. Tạ Hồng Nhung, giám đốc chuyên môn của Nha khoa Greenfield, có chuyên môn về chỉnh nha, khớp cắn và khớp thái dương hàm, và là Platinum Invisalign Provider. Buổi khám đầu gồm khám răng, khám khớp, quét hoặc lấy dấu và chụp phim khi cần. Chi phí tuỳ phương pháp và độ phức tạp; phòng khám gửi kế hoạch và báo giá bằng văn bản sau khi khám.
- Xem dịch vụ niềng răng hoặc đặt lịch khám.
- Nhắn Zalo hoặc gọi 0906 621 988 (8:00–18:00 hằng ngày).
- Địa chỉ: 95 Trung Hoà, phường Yên Hoà, Hà Nội.
Câu hỏi thường gặp
Niềng răng có làm đau khớp hàm không? Theo các nghiên cứu dài hạn, niềng răng không làm tăng nguy cơ rối loạn khớp thái dương hàm. Trong quá trình niềng, bạn có thể ê răng và mỏi hàm vài ngày sau mỗi lần chỉnh; nếu đau khớp kéo dài, hãy báo bác sĩ.
Hàm kêu "lục cục" khi há miệng có cần điều trị không? Tiếng kêu đơn thuần, không đau, không hạn chế há miệng thường chỉ cần theo dõi. Nếu kèm đau, kẹt hàm hoặc há miệng khó, bạn nên đi khám.
Nghiến răng khi ngủ có niềng răng là hết không? Không nên kỳ vọng như vậy. Nghiến răng có nhiều nguyên nhân; máng nhai ban đêm là cách phổ biến để bảo vệ răng. Nếu kèm ngáy to, xem thêm bài ngáy hay ngưng thở khi ngủ.
Người lớn niềng răng mất bao lâu? Tuỳ mức độ sai lệch, thường từ khoảng một đến hơn hai năm. Bác sĩ ước tính cụ thể sau khi khám và lập kế hoạch.
Nguồn tham khảo
- Luther F, Layton S, McDonald F. (2010). Orthodontics for treating temporomandibular joint (TMJ) disorders. Cochrane Database of Systematic Reviews. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006541.pub2
- Macfarlane TV, et al. (2009). Twenty-year cohort study of health gain from orthodontic treatment: temporomandibular disorders. Am J Orthod Dentofacial Orthop. https://doi.org/10.1016/j.ajodo.2008.10.017
- American Association of Orthodontists. Orthodontic check-up by age 7. https://aaoinfo.org/
- NHS. Temporomandibular disorder (TMD). https://www.nhs.uk/conditions/temporomandibular-disorder-tmd/
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám trực tiếp.
