Niềng răng ở tuổi 30, 40 hay lớn hơn không hề muộn: răng người trưởng thành vẫn di chuyển được khi có lực nhẹ và liên tục, miễn là nướu và xương quanh răng khoẻ. Khác biệt chính so với tuổi dậy thì là người lớn không còn tăng trưởng xương hàm, nên một số lệch lạc về xương khó sửa hơn, thời gian có thể dài hơn, và cần kiểm soát nha chu kỹ. Bác sĩ sẽ cho bạn biết niềng đạt được gì sau khi khám và chụp phim.
Biên soạn: đội ngũ bác sĩ Nha khoa Greenfield
Vì sao nhiều người lớn đi niềng răng
Người đi niềng ở độ tuổi đi làm không hề hiếm. Lý do thường gặp:
- Hồi nhỏ chưa có điều kiện niềng, hoặc đã niềng nhưng không đeo hàm duy trì nên răng chen chúc trở lại.
- Răng chen chúc khó vệ sinh, hay giắt thức ăn, dễ sâu kẽ và viêm nướu.
- Khớp cắn sai gây mòn răng bất thường, mỏi hàm.
- Chuẩn bị cho phục hình: dựng thẳng răng nghiêng, mở hoặc đóng khoảng trước khi làm implant hay răng sứ.
- Muốn tự tin hơn khi cười, nhất là khi công việc cần giao tiếp nhiều.
Niềng răng người lớn khác gì trẻ vị thành niên
| Tuổi dậy thì | Người trưởng thành | |
|---|---|---|
| Tăng trưởng xương hàm | Còn, có thể tận dụng để điều chỉnh | Đã ngừng; lệch xương nặng có thể cần phối hợp phẫu thuật |
| Tốc độ di chuyển răng | Thường nhanh hơn | Có thể chậm hơn một chút |
| Nha chu | Thường khoẻ | Hay có viêm nướu, tiêu xương, cần kiểm soát trước |
| Răng đã làm | Ít | Có thể có răng sứ, trám lớn, mất răng, implant |
| Động lực tuân thủ | Phụ thuộc phụ huynh | Thường tự giác, nhất là với khay trong suốt |
Điều quan trọng: niềng răng di chuyển răng trong xương; nó không thay đổi được kích thước xương hàm ở người lớn. Với trường hợp hô, móm do xương nặng, bác sĩ sẽ nói rõ niềng đơn thuần cải thiện được đến đâu, và khi nào cần phối hợp phẫu thuật chỉnh hình xương hàm.
Các lựa chọn khí cụ
Mắc cài kim loại
Hiệu quả với hầu hết các ca, kể cả phức tạp. Nhược điểm là lộ khi cười và cần vệ sinh kỹ quanh mắc cài.
Mắc cài sứ
Màu gần giống răng nên ít lộ hơn. Cần cẩn thận hơn khi ăn nhai và vệ sinh.
Khay trong suốt (Invisalign)
Khay nhựa trong làm riêng, thay theo từng giai đoạn, tháo ra khi ăn và chải răng. Phù hợp với người đi làm muốn kín đáo, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc đeo đủ khoảng 20–22 giờ mỗi ngày. Nhiều ca phức tạp vẫn làm được bằng khay khi bác sĩ lên kế hoạch kỹ. BS. Tạ Hồng Nhung, Giám đốc chuyên môn của Greenfield, là Platinum Invisalign Provider. Xem thêm bài Invisalign mất bao lâu.
Thông tin chung về các phương pháp có tại trang niềng răng.
Quy trình niềng răng cho người lớn
- Khám và chụp phim: phim toàn cảnh, phim sọ nghiêng, CBCT khi cần; ảnh chụp mặt và răng; quét hàm kỹ thuật số.
- Điều trị nền: cạo vôi, điều trị viêm nướu, trám răng sâu, xử lý răng khôn nếu cần. Nha chu phải ổn định trước khi gắn khí cụ.
- Lên kế hoạch: bác sĩ trình bày mục tiêu, có cần nhổ răng hay không, thời gian dự kiến, và những điểm niềng không cải thiện được.
- Gắn mắc cài hoặc nhận khay đầu tiên.
- Tái khám định kỳ để chỉnh dây hoặc kiểm tra tiến độ khay.
- Tháo niềng và đeo hàm duy trì.
Thời gian niềng thay đổi nhiều theo từng ca: ca nhẹ có thể dưới một năm, ca phức tạp có thể hơn hai năm.
Những điều người lớn cần lưu ý
- Nha chu: người từng tiêu xương vẫn niềng được, nhưng cần lực nhẹ hơn, theo dõi sát hơn, và phối hợp điều trị nha chu. Đọc thêm bài răng yếu có niềng được không.
- Tụt lợi, "tam giác đen": khi răng chen chúc được sắp thẳng, kẽ hở nhỏ ở chân răng có thể lộ ra, nhất là khi nướu mỏng. Bác sĩ sẽ báo trước nếu nguy cơ cao.
- Răng đã bọc sứ, implant: implant không di chuyển được, nên kế hoạch phải tính quanh nó. Răng sứ có thể cần làm lại sau niềng cho khớp hình dạng mới.
- Khớp thái dương hàm: nếu bạn đau hàm, kêu khớp khi há, hãy báo bác sĩ để khám khớp trước khi niềng.
- Hàm duy trì là bắt buộc: răng có xu hướng di chuyển trở lại suốt đời. Tổng quan Cochrane (Littlewood và cộng sự, 2016) cho thấy việc duy trì là cần thiết để giữ kết quả; bác sĩ sẽ hướng dẫn loại hàm và thời gian đeo phù hợp.
Sinh hoạt khi đang niềng
- Chải răng sau mỗi bữa ăn; dùng bàn chải kẽ, tăm nước để làm sạch quanh mắc cài.
- Tránh đồ quá cứng, dai, dính khi đeo mắc cài: xương sụn, kẹo lạc, bánh chưng để nguội cứng, mía.
- Với khay trong suốt: tháo khay khi ăn uống (trừ nước lọc), chải răng trước khi đeo lại.
- Giữ đúng lịch tái khám; bỏ hẹn làm kéo dài thời gian điều trị.
Chi phí tuỳ loại khí cụ và độ phức tạp của ca; phòng khám gửi kế hoạch và dự trù bằng văn bản sau khi khám. Đặt lịch khám niềng răng hoặc nhắn Zalo 0906 621 988.
Câu hỏi thường gặp
50 tuổi có niềng răng được không? Được, nếu nướu và xương khoẻ hoặc đã được điều trị ổn định. Tuổi không phải giới hạn; tình trạng nha chu mới là yếu tố quyết định.
Niềng răng người lớn có đau không? Vài ngày đầu sau khi gắn khí cụ hoặc chỉnh dây, răng thường ê khi nhai, rồi giảm dần. Mắc cài có thể cọ vào má lúc đầu; sáp nha khoa giúp đỡ vướng.
Đang niềng có làm được răng sứ, implant không? Thường bác sĩ sẽ sắp xếp thứ tự: niềng để có vị trí và khoảng phù hợp, rồi làm phục hình sau. Có trường hợp implant được đặt trước để làm điểm neo; bác sĩ sẽ quyết định theo kế hoạch.
Đi công tác, ở nước ngoài dài ngày có niềng được không? Khay trong suốt thường phù hợp hơn vì có thể nhận nhiều khay một lần và theo dõi từ xa. Hãy báo lịch trình để bác sĩ lên kế hoạch.
Sau khi tháo niềng phải đeo hàm duy trì bao lâu? Bác sĩ sẽ hướng dẫn cụ thể. Nhiều người cần đeo lâu dài, thường là ban đêm, để giữ kết quả.
Nguồn tham khảo
- Littlewood SJ, Millett DT, Doubleday B, Bearn DR, Worthington HV (2016). Retention procedures for stabilising tooth position after treatment with orthodontic braces. Cochrane Database Syst Rev (1):CD002283. https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD002283.pub4/full
- American Association of Orthodontists. Adult orthodontics (thông tin cho người bệnh). https://aaoinfo.org/
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám trực tiếp.
