Nếu vừa làm răng trước Tết, bạn nên tránh ba nhóm món: đồ dính (bánh chưng, bánh tét, kẹo lạc, kẹo dừa, mứt dẻo), đồ cứng cần cắn tách (hạt dưa, hạt bí, đá lạnh), và rượu bia trong những ngày đầu sau nhổ răng hay phẫu thuật. Mức độ kiêng phụ thuộc bạn vừa làm gì: nhổ răng và implant cần kiêng kỹ nhất trong vài ngày đầu, răng sứ mới cần tránh đồ dính và cứng, còn người niềng răng cần giữ mắc cài và khay khỏi đồ dai. Ăn chậm, cắt nhỏ, nhai bên đối diện là đủ để vẫn đón Tết cùng gia đình.
Biên soạn: đội ngũ bác sĩ Nha khoa Greenfield
Vì sao món Tết "khó" với răng vừa làm
Mâm cỗ và khay mứt ngày Tết có nhiều thứ mà ngày thường ta ít ăn:
- Đồ dính: bánh chưng, bánh tét, xôi, kẹo lạc, kẹo dừa, mứt gừng, mứt dẻo. Chúng bám lâu trên răng, có thể kéo bật răng tạm hoặc mắc cài, và dính vào vết thương.
- Đồ cứng, phải cắn tách: hạt dưa, hạt bí, hạt hướng dương, lạc rang, kẹo cứng. Lực cắn nhỏ nhưng tập trung một điểm, dễ làm mẻ sứ, bung mắc cài hoặc nứt răng yếu.
- Nhiệt độ cực đoan: đá lạnh, nước lẩu sôi, trà nóng. Răng vừa mài, vừa điều trị thường ê buốt hơn trong vài ngày đến vài tuần.
- Rượu bia: có thể làm chậm lành thương và tương tác với thuốc giảm đau, kháng sinh.
Món nên tránh theo từng loại điều trị
| Món Tết | Sau nhổ răng | Sau đặt implant | Răng sứ, veneer mới | Niềng mắc cài | Niềng khay trong suốt |
|---|---|---|---|---|---|
| Bánh chưng, bánh tét, xôi | Chỉ ăn phần mềm, cắt nhỏ, nhai bên kia | Như sau nhổ răng | Tránh vài ngày đầu nếu đang gắn răng tạm | Cắt nhỏ, ăn chậm | Tháo khay, ăn xong đánh răng rồi mới đeo lại |
| Kẹo lạc, kẹo dừa, mứt dẻo | Tránh | Tránh | Tránh | Tránh | Tháo khay khi ăn; hạn chế |
| Hạt dưa, hạt bí, lạc rang | Tránh (vỏ hạt dễ lọt vào vết nhổ) | Tránh | Không cắn bằng răng sứ | Tránh | Tháo khay khi ăn; không cắn vỡ hạt bằng răng cửa |
| Đá lạnh, nước đá nhai | Tránh nhai đá | Tránh nhai đá | Tránh nhai đá; đồ lạnh có thể gây ê | Tránh nhai đá | Không uống đồ lạnh có đường khi đang đeo khay |
| Rượu bia | Tránh ít nhất trong những ngày đầu, theo lời dặn bác sĩ | Tránh theo lời dặn bác sĩ | Uống điều độ | Uống điều độ | Tháo khay khi uống |
| Lẩu, canh, trà quá nóng | Để nguội bớt trong ngày đầu | Để nguội bớt | Có thể ê; để ấm | Để ấm | Tháo khay; nước nóng có thể làm biến dạng khay |
Bảng trên là hướng dẫn chung. Thời gian kiêng cụ thể do bác sĩ dặn theo từng ca, đặc biệt sau phẫu thuật.
Sau nhổ răng (kể cả răng khôn)
Những ngày đầu là quan trọng nhất vì cục máu đông trong ổ răng cần được giữ yên để vết thương lành.
- Không súc miệng mạnh, không hút bằng ống hút, không hút thuốc trong khoảng thời gian bác sĩ dặn.
- Tránh rượu bia, nhất là khi đang dùng thuốc giảm đau, kháng sinh.
- Ăn mềm, ấm, nhai bên đối diện. Hạt dưa, hạt bí và vụn bánh dễ lọt vào ổ răng.
- Nếu nhổ răng khôn ngay trước Tết, hãy hẹn tái khám trước ngày phòng khám nghỉ.
Sau đặt implant hoặc ghép xương
- Theo đúng chế độ ăn mềm bác sĩ dặn, có thể kéo dài hơn sau nhổ răng thông thường.
- Không nhai lên vùng vừa đặt trụ. Với người có răng tạm cố định sau phục hình toàn hàm, tuyệt đối tránh đồ dính và cứng vì răng tạm chưa chịu được lực nhai mạnh.
- Tránh rượu bia và thuốc lá trong thời gian bác sĩ dặn, vì cả hai có thể ảnh hưởng đến lành thương.
Xem thêm tại trang cấy ghép implant.
Răng sứ, veneer mới gắn
- Nếu đang mang răng tạm chờ răng sứ chính thức, đồ dính là nguyên nhân hay gặp khiến răng tạm bị bong.
- Sau khi gắn sứ, răng có thể ê với nóng lạnh vài ngày. Nếu ê kéo dài hoặc tăng dần, hãy báo phòng khám.
- Không dùng răng sứ để cắn vỡ hạt dưa, mở nắp chai hay xé bao bì.
Tìm hiểu thêm tại trang răng sứ.
Niềng răng: mắc cài và khay trong suốt
- Mắc cài: kẹo dẻo, kẹo lạc và đồ cứng dễ làm bung mắc cài hoặc cong dây. Cắt nhỏ bánh chưng, ăn bằng răng hàm, chậm.
- Khay trong suốt: luôn tháo khay khi ăn uống (trừ nước lọc), đánh răng hoặc ít nhất súc miệng kỹ trước khi đeo lại. Mang theo hộp đựng khay khi đi chúc Tết để không bọc khay vào giấy ăn rồi quên. Đừng quên đeo lại khay đủ giờ mỗi ngày dù lịch Tết bận rộn.
Xem thêm tại trang niềng răng.
Nên ăn gì thay thế
Bạn vẫn có thể ăn Tết cùng gia đình, chỉ cần chọn và chế biến khác đi một chút:
- Canh, súp, cháo: canh măng, canh bóng, súp gà (để ấm, không quá nóng).
- Thịt mềm: giò lụa, chả, thịt đông, gà luộc xé nhỏ.
- Bánh chưng: lấy phần nhân đỗ và thịt mềm, cắt miếng nhỏ, hoặc rán mềm (không rán giòn).
- Rau củ nấu chín mềm: su hào, cà rốt, bí đỏ.
- Trái cây mềm: chuối, đu đủ, hồng xiêm, xoài chín; dưa hấu cắt miếng (không ăn lạnh buốt nếu đang ê răng).
- Đồ uống: nước lọc, sữa, nước ép không đá.
Sau khi ăn đồ ngọt, hãy súc miệng bằng nước lọc và đánh răng nhẹ nhàng theo hướng dẫn, tránh chải mạnh vào vùng vừa làm.
Khi nào cần gọi phòng khám
Liên hệ ngay nếu bạn gặp:
- Chảy máu không cầm được sau khi cắn chặt gạc theo hướng dẫn.
- Sưng, đau tăng dần sau vài ngày thay vì giảm dần, hoặc sốt.
- Hơi thở hôi, vị khó chịu kèm đau nhói ở ổ răng vừa nhổ.
- Răng tạm, răng sứ bị bong, lỏng hoặc mẻ.
- Mắc cài bung, dây cung đâm vào má; khay niềng bị nứt hoặc không đeo vừa.
Trong trường hợp khó thở, sưng lan nhanh vùng mặt cổ, hãy đến cơ sở cấp cứu gần nhất.
Nha khoa Greenfield (95 Trung Hoà, phường Yên Hoà, Hà Nội) làm việc 8:00–18:00 tất cả các ngày trong tuần. Lịch nghỉ Tết thay đổi theo từng năm, hãy xác nhận với đội ngũ tư vấn trước khi hẹn. Hotline, Zalo, WhatsApp: 0906 621 988. Nếu bạn định về quê làm răng dịp Tết, xem thêm bài Về quê dịp Tết hoặc nghỉ hè: làm răng được gì trong 1–3 tuần.
Câu hỏi thường gặp
Nhổ răng khôn xong bao lâu thì ăn bánh chưng được? Phần nhân mềm cắt nhỏ, nhai bên đối diện có thể ăn sớm nếu bạn không đau. Phần vỏ dính và bánh rán giòn nên để sau khi bác sĩ kiểm tra vết thương ổn.
Vừa gắn răng sứ có được cắn hạt dưa không? Không nên. Cắn tách hạt tạo lực tập trung lên một điểm, có thể làm mẻ sứ, kể cả khi sứ đã gắn ổn định.
Đang niềng khay trong suốt, đi chúc Tết ăn liên tục thì làm sao? Hạn chế ăn vặt rải rác cả ngày. Gom vào các bữa chính, tháo khay khi ăn, súc miệng hoặc đánh răng rồi đeo lại để vẫn đủ số giờ đeo mỗi ngày.
Đặt implant rồi có được uống một chén rượu mừng năm mới không? Hãy hỏi bác sĩ trực tiếp điều trị cho bạn. Rượu bia có thể ảnh hưởng đến lành thương và tương tác với thuốc, nên thường được khuyên tránh trong giai đoạn đầu.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám trực tiếp.
