Răng ê buốt khi uống nước đá, ăn đồ chua hay hít gió lạnh thường là do lớp ngà răng bên dưới men bị lộ ra, khiến kích thích truyền thẳng vào tuỷ. Nguyên nhân hay gặp nhất là mòn men răng, tụt lợi, sâu răng hoặc răng nứt. Nhiều trường hợp nhẹ giảm được bằng kem đánh răng cho răng nhạy cảm và chải răng đúng cách, nhưng ê kéo dài quá 2 tuần hoặc đau thành cơn thì nên đi khám.
Biên soạn: đội ngũ bác sĩ Nha khoa Greenfield
Vì sao răng lại ê
Mặt ngoài thân răng được men răng bọc kín, còn chân răng được lợi và xương che. Ngay dưới men là ngà răng, trong ngà có vô số ống nhỏ thông vào tuỷ. Khi men mòn hoặc lợi tụt để lộ cổ chân răng, chất lỏng trong các ống ngà dịch chuyển mỗi khi gặp lạnh, nóng, ngọt, chua, và dây thần kinh trong tuỷ phản ứng bằng cơn ê buốt ngắn.
Ê buốt vì vậy không phải là một bệnh riêng mà là dấu hiệu của một vấn đề khác. Tìm đúng nguyên nhân mới xử lý được lâu dài.
Các nguyên nhân thường gặp
| Nguyên nhân | Dấu hiệu gợi ý | Hướng xử lý thường gặp |
|---|---|---|
| Mòn men do chải mạnh, bàn chải cứng | Ê nhiều ở cổ răng, mặt ngoài răng có vết lõm hình chữ V | Đổi bàn chải mềm, chỉnh cách chải; bác sĩ có thể trám cổ răng |
| Mòn men do axit (nước ngọt, đồ chua, trào ngược dạ dày) | Men mờ, răng trong ở rìa cắn, ê lan nhiều răng | Giảm đồ uống có axit, điều trị trào ngược, bôi fluor |
| Tụt lợi, viêm nha chu | Răng trông "dài" hơn, lộ chân răng màu vàng hơn | Lấy cao răng, điều trị nha chu, chải đúng kỹ thuật |
| Sâu răng, miếng trám cũ hở | Ê khu trú ở một răng, giắt thức ăn | Trám lại hoặc điều trị tuỷ nếu sâu vào tuỷ |
| Răng nứt | Đau nhói khi cắn vào đúng một điểm, ê khi uống lạnh | Khám, chụp phim; có thể cần bọc răng sứ |
| Nghiến răng | Mỏi hàm buổi sáng, răng mòn phẳng | Máng chống nghiến |
| Sau tẩy trắng, lấy cao răng, trám răng | Ê vài ngày đến vài tuần rồi giảm dần | Thường tự hết; dùng kem chống ê theo hướng dẫn |
Cách giảm và phòng ê buốt tại nhà
Tổ chức Sức khoẻ Răng miệng Anh (Oral Health Foundation) cho rằng ê buốt thường có thể kiểm soát tại nhà nếu không có sâu hay nứt răng. Những việc nên làm:
- Dùng kem đánh răng dành cho răng nhạy cảm, loại chứa kali nitrat, kali citrat hoặc thiếc fluorua (stannous fluoride). Cần dùng đều đặn vài tuần mới thấy rõ hiệu quả.
- Nhổ bọt nhưng không súc lại bằng nước sau khi chải, để lớp fluor lưu lại trên răng lâu hơn.
- Đổi sang bàn chải lông mềm, chải nhẹ theo vòng tròn nhỏ, không kéo ngang mạnh tay. Nếu dùng bàn chải điện, chọn loại có cảnh báo lực.
- Hạn chế đồ uống có axit như nước ngọt có ga, nước chanh, kombucha, trà chanh. Nếu uống, dùng ống hút và uống trong bữa ăn thay vì nhâm nhi cả ngày.
- Đợi khoảng 30 phút sau khi ăn đồ chua mới chải răng, vì men vừa gặp axit sẽ mềm hơn và dễ mòn.
- Điều trị trào ngược dạ dày nếu hay ợ chua; axit dạ dày làm mòn mặt trong răng mà bạn khó tự thấy.
- Đeo máng nếu nghiến răng. Xem thêm máng bảo vệ răng và máng chống nghiến.
Súc nước muối ấm có thể làm lợi dễ chịu hơn khi viêm nhẹ, nhưng không xử lý được men mòn hay răng sâu.
Khi nào cần đi khám
Nên đặt lịch khám nếu bạn gặp một trong những tình huống sau:
- Ê kéo dài quá 2 tuần dù đã dùng kem chống ê.
- Chỉ một răng ê, nhất là kèm đau khi cắn.
- Cơn đau kéo dài vài phút sau khi hết kích thích, hoặc đau tự nhiên về đêm (có thể tuỷ đã viêm).
- Lợi chảy máu, sưng, răng lung lay.
- Thấy lỗ sâu, miếng trám vỡ hoặc răng mẻ.
Nha sĩ có thể làm gì
Sau khi khám và chụp phim nếu cần, bác sĩ chọn cách xử lý theo nguyên nhân:
- Bôi vecni fluor hoặc chất chống ê tại ghế để bít các ống ngà.
- Trám cổ răng bằng vật liệu composite khi cổ răng đã mòn khuyết.
- Lấy cao răng và điều trị nha chu khi ê do tụt lợi, viêm lợi.
- Trám lại hoặc điều trị tuỷ nếu sâu răng đã sâu.
- Bọc răng sứ cho răng nứt, răng đã chữa tuỷ hoặc mòn nhiều. Xem răng sứ.
- Làm máng chống nghiến nếu nghiến là nguyên nhân chính.
Đang ê buốt có tẩy trắng được không
Tẩy trắng có thể làm răng ê thêm tạm thời. Người vốn răng nhạy cảm vẫn có thể tẩy trắng, nhưng cần khám trước, xử lý sâu răng và tụt lợi, rồi chọn nồng độ và cách làm phù hợp. Đọc bài răng nhạy cảm có tẩy trắng được không và trang tẩy trắng răng.
Khám răng ê buốt tại Nha khoa Greenfield
Nha khoa Greenfield ở 95 Trung Hoà, phường Yên Hoà, Hà Nội, làm việc 8:00–18:00 tất cả các ngày trong tuần. Một buổi khám tổng quát giúp tìm nguyên nhân gây ê và xử lý các việc nhỏ như bôi fluor, lấy cao răng ngay trong ngày. Xem nha khoa tổng quát, đặt lịch hoặc nhắn Zalo 0906 621 988.
Câu hỏi thường gặp
Kem đánh răng chống ê dùng bao lâu thì có tác dụng? Thường cần dùng đều đặn vài tuần. Nếu sau khoảng 2 tuần vẫn ê nhiều, nên đi khám để loại trừ sâu hoặc nứt răng.
Răng ê có phải là răng sắp hỏng không? Không hẳn. Nhiều trường hợp chỉ do mòn men hoặc tụt lợi nhẹ. Nhưng ê ở một răng, đau khi cắn hoặc đau về đêm thì cần khám sớm.
Sau khi lấy cao răng bị ê có sao không? Ê nhẹ vài ngày là thường gặp, vì phần cổ răng trước đó bị cao răng che nay được làm sạch. Ê thường giảm dần.
Trẻ em có bị ê buốt răng không? Có, thường do sâu răng hoặc men răng yếu. Trẻ kêu ê nên được đưa đi khám.
Nguồn tham khảo
- Oral Health Foundation (Anh), "Sensitive teeth". https://www.dentalhealth.org/sensitive-teeth
- NHS (Anh), "Teeth grinding (bruxism)". https://www.nhs.uk/conditions/teeth-grinding/
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám trực tiếp.
