Ở Hà Nội có hai cách đo giấc ngủ: đo đa ký giấc ngủ (PSG) qua đêm tại bệnh viện, và đo đa ký hô hấp tại nhà với thiết bị gọn hơn. PSG ghi được nhiều thông tin nhất và phù hợp khi bệnh cảnh phức tạp; đo tại nhà thuận tiện, thường dùng khi bác sĩ nghi ngờ ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA) khá rõ và bạn không có bệnh kèm phức tạp. Bác sĩ chuyên khoa giấc ngủ sẽ chọn cách đo phù hợp và đọc kết quả cho bạn.
Biên soạn: đội ngũ bác sĩ Nha khoa Greenfield Nếu bạn chưa chắc mình có cần đo không, hãy đọc trước bài Ngáy hay ngưng thở khi ngủ? Khi nào cần đi đo giấc ngủ.
Vì sao phải đo, không chỉ trả lời bảng hỏi
Các bảng hỏi như thang điểm buồn ngủ Epworth hay STOP-Bang (với người châu Á dùng ngưỡng BMI 27,5) chỉ cho biết bạn có nguy cơ cao hay thấp. Hướng dẫn của Hội Y học Giấc ngủ Việt Nam (2023) nêu rõ chẩn đoán cần dựa trên đo đa ký giấc ngủ hoặc đo đa ký hô hấp; bảng hỏi đơn thuần không đủ.
Đo giấc ngủ cũng cho biết mức độ bệnh, điều bảng hỏi không làm được. Mức độ này quyết định bạn nên dùng máy thở CPAP, khí cụ đẩy hàm hay kết hợp các biện pháp khác.
Đo tại viện và đo tại nhà khác nhau thế nào
| Đo đa ký giấc ngủ tại viện (PSG) | Đo đa ký hô hấp tại nhà | |
|---|---|---|
| Nơi ngủ | Phòng đo của bệnh viện, qua một đêm | Giường của bạn |
| Ghi những gì | Sóng não, cử động mắt, cơ cằm, nhịp tim, luồng khí, gắng sức hô hấp, độ bão hoà oxy, tư thế, cử động chân | Chủ yếu luồng khí, gắng sức hô hấp, độ bão hoà oxy, nhịp tim, tư thế |
| Biết được giai đoạn giấc ngủ | Có | Không (tính theo thời gian ghi, không theo thời gian ngủ thật) |
| Có người theo dõi | Kỹ thuật viên theo dõi suốt đêm | Không; bạn tự đeo theo hướng dẫn |
| Phù hợp khi | Nghi bệnh kèm (mất ngủ, cử động chân, ngủ rũ), bệnh tim phổi đáng kể, đo tại nhà cho kết quả âm tính dù triệu chứng rõ | Nghi OSA trung bình đến nặng, không có bệnh kèm phức tạp, muốn ngủ trong môi trường quen |
| Hạn chế | Ngủ ở chỗ lạ, có thể khó ngủ; phải đặt lịch | Có thể đánh giá thấp mức độ bệnh; tuột cảm biến thì phải đo lại |
Vì đo tại nhà không biết lúc nào bạn thực sự ngủ, chỉ số tính ra có thể thấp hơn thực tế. Nếu kết quả bình thường mà triệu chứng vẫn rõ, bác sĩ thường cho đo lại bằng PSG.
Chuẩn bị trước đêm đo
Những điều dưới đây là lưu ý chung; mỗi cơ sở có hướng dẫn riêng, hãy làm theo hướng dẫn của nơi bạn đo.
- Giữ nếp sinh hoạt bình thường. Đi ngủ gần giờ quen thuộc để đêm đo phản ánh đúng giấc ngủ hằng ngày.
- Không ngủ trưa dài trong ngày đo.
- Tránh cà phê, trà đặc, nước tăng lực từ buổi chiều.
- Không uống rượu bia tối hôm đo, trừ khi bác sĩ muốn đánh giá riêng tình huống đó.
- Gội đầu sạch, không dùng dầu xả, keo tóc; không bôi kem dưỡng lên mặt để điện cực bám tốt.
- Tháo sơn móng tay ở ngón đặt cảm biến oxy, vì sơn có thể làm sai số đo.
- Mang theo danh sách thuốc đang dùng, đặc biệt thuốc ngủ, thuốc an thần. Đừng tự ý ngừng thuốc nếu chưa hỏi bác sĩ.
- Mặc đồ ngủ rộng, hai mảnh; mang theo gối quen nếu cơ sở cho phép.
- Với đo tại nhà: nhờ nhân viên hướng dẫn cách đeo, chụp lại hoặc ghi chú vị trí từng cảm biến, và nhờ người nhà kiểm tra giúp trước khi ngủ.
Nếu bạn đang đeo khí cụ đẩy hàm hoặc dùng CPAP và đo để kiểm tra hiệu quả, hãy mang theo thiết bị và hỏi bác sĩ có cần đeo trong đêm đo hay không.
Đọc kết quả: AHI và vài chỉ số khác
Chỉ số chính là AHI (apnea–hypopnea index): số lần ngừng thở hoặc giảm thở trung bình trong mỗi giờ. Theo NHS:
- 5–14 lần/giờ: nhẹ
- 15–30 lần/giờ: trung bình
- Trên 30 lần/giờ: nặng
Trên phiếu kết quả bạn có thể gặp thêm:
- ODI (chỉ số giảm bão hoà oxy): số lần oxy máu tụt mỗi giờ.
- SpO2 thấp nhất: mức oxy thấp nhất trong đêm.
- AHI theo tư thế: có người chỉ ngưng thở nhiều khi nằm ngửa.
- Hiệu quả giấc ngủ, các giai đoạn ngủ (chỉ có trên PSG).
Con số chỉ là một phần. Bác sĩ đọc kết quả cùng triệu chứng, bệnh kèm theo và nghề nghiệp (ví dụ lái xe đường dài) để đưa ra kế hoạch.
Nơi đo giấc ngủ ở Hà Nội
Danh sách dưới đây để bạn tham khảo, không phải lời giới thiệu hay xếp hạng. Chi phí, thời gian chờ và việc có được bảo hiểm y tế chi trả hay không tuỳ từng nơi; hãy hỏi trực tiếp cơ sở trước khi đặt lịch.
- Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai: đo đa ký giấc ngủ tại viện.
- Bệnh viện Việt Pháp Hà Nội: có đo đa ký hô hấp tại nhà; có nhân viên nói tiếng Anh.
- Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.
- Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc.
- Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.
- Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
- Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương.
- SleepFi (26 Láng): đo tại nhà.
Có kết quả rồi thì làm gì
- AHI dưới 5 nhưng ngáy nhiều: ngáy đơn thuần. Khí cụ đẩy hàm là một lựa chọn theo hướng dẫn AASM/AADSM (Ramar và cộng sự, 2015), cùng với điều chỉnh lối sống.
- OSA nhẹ đến trung bình: CPAP và khí cụ đẩy hàm đều là lựa chọn; theo tổng quan của Hội Hô hấp châu Âu (2021), hai phương pháp được xem là tương đương về tổng thể, chọn cái nào tuỳ việc bạn dùng đều đặn được và mong muốn của bạn.
- OSA nặng: CPAP thường được ưu tiên. Khí cụ được cân nhắc khi bạn không dùng được CPAP.
- Trẻ em: khám tai mũi họng; cắt amidan và nạo VA là hướng đầu tay.
Nếu bác sĩ giấc ngủ chỉ định khí cụ, bạn sẽ được giới thiệu đến nha sĩ để khám răng, khớp thái dương hàm và làm khí cụ riêng, chỉnh được. Sau khi chỉnh xong, bạn quay lại bác sĩ giấc ngủ để đo kiểm tra khi đeo khí cụ.
Nha khoa Greenfield đang chuẩn bị dịch vụ nha khoa giấc ngủ phối hợp với các bác sĩ chuyên khoa giấc ngủ, dịch vụ chưa triển khai. Bạn có thể nhắn Zalo hoặc WhatsApp số 0906 621 988 để được báo khi sẵn sàng, hoặc để được khám răng tổng quát tại trang dịch vụ.
Câu hỏi thường gặp
Tôi nên chọn đo tại viện hay tại nhà? Bác sĩ giấc ngủ sẽ chọn dựa trên triệu chứng và bệnh kèm theo. Nếu nghi OSA rõ và bạn không có bệnh tim phổi đáng kể, đo tại nhà thường phù hợp; nếu nghi nhiều rối loạn giấc ngủ khác, nên đo tại viện.
Đêm đo tôi ngủ không ngon thì kết quả có sai không? Phần lớn người đo vẫn ngủ đủ để đánh giá. Nếu thời gian ngủ quá ít, bác sĩ có thể đề nghị đo lại.
Đo tại nhà cho kết quả bình thường, tôi có yên tâm được không? Chưa chắc. Đo tại nhà có thể đánh giá thấp mức độ bệnh. Nếu triệu chứng vẫn rõ, hãy hỏi bác sĩ về việc đo PSG.
Nha sĩ có đọc kết quả đo giấc ngủ cho tôi được không? Nha sĩ tham khảo kết quả để làm khí cụ, nhưng chẩn đoán và đọc kết quả là việc của bác sĩ giấc ngủ.
Nguồn tham khảo
- Hội Y học Giấc ngủ Việt Nam (2023). Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ. Journal of Functional Ventilation and Pulmonology (JFVP). https://www.jfvpulm.com/librarys/uploads/141104-ARTICLE1_JFVP44.pdf
- NHS. Sleep apnoea – diagnosis. https://www.nhs.uk/conditions/sleep-apnoea/
- Ramar K, et al. (2015). Clinical practice guideline for the treatment of OSA and snoring with oral appliance therapy. J Clin Sleep Med. https://jcsm.aasm.org/doi/10.5664/jcsm.4858
- Randerath W, et al. (2021). European Respiratory Society guideline on non-CPAP therapies for obstructive sleep apnoea. Eur Respir Rev.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám trực tiếp.
