Phần lớn thủ thuật nha khoa như trám răng sâu, lấy tuỷ, nhổ răng, mài răng bọc sứ hay đặt implant đều được làm dưới gây tê tại chỗ, nên bạn không thấy đau mà chỉ cảm nhận rung, áp lực hoặc tiếng máy. Cảm giác khó chịu nhất thường là lúc tiêm tê, và có nhiều cách để giảm nó. Nếu bạn rất sợ, hãy nói với bác sĩ ngay từ đầu để được điều chỉnh cách làm, và hỏi về an thần khi thật sự cần.
Biên soạn: đội ngũ bác sĩ Nha khoa Greenfield
Những thủ thuật nào có đau không
| Thủ thuật | Cách kiểm soát đau thường dùng | Cảm giác sau đó |
|---|---|---|
| Khám, chụp phim, lấy dấu, quét hàm | Thường không cần | Không đau |
| Cạo vôi, đánh bóng | Thường không cần; có thể bôi tê nếu răng ê nhiều | Ê nhẹ vài giờ đến một ngày |
| Trám răng sâu | Gây tê tại chỗ khi lỗ sâu gần tuỷ | Ê nhẹ, thường hết nhanh |
| Điều trị tuỷ | Gây tê tại chỗ | Ê khi cắn vài ngày |
| Mài răng bọc sứ | Gây tê tại chỗ | Ê buốt lạnh vài ngày |
| Nhổ răng, nhổ răng khôn | Gây tê tại chỗ | Đau, sưng vài ngày, dùng thuốc giảm đau |
| Đặt implant, ghép xương | Gây tê tại chỗ; cân nhắc an thần với ca dài, người rất lo âu | Sưng, ê vài ngày |
| Tẩy trắng răng | Không cần tê; có thể dùng gel giảm ê | Ê buốt tạm thời |
Gây tê tại chỗ hoạt động thế nào
Thuốc tê được tiêm gần dây thần kinh chi phối vùng răng cần điều trị, tạm thời chặn tín hiệu đau. Sau vài phút, răng, nướu và một phần môi, má ở bên đó tê đi. Bạn vẫn còn cảm giác chạm và áp lực, nên đừng lo khi vẫn "biết" bác sĩ đang làm; điều quan trọng là không đau.
Để mũi tiêm dễ chịu hơn, bác sĩ thường:
- Bôi thuốc tê bề mặt lên nướu trước khi tiêm.
- Tiêm chậm, vì thuốc vào nhanh mới gây cảm giác căng tức.
- Chờ đủ thời gian để thuốc ngấm trước khi bắt đầu.
- Kiểm tra lại độ tê và tiêm bổ sung nếu bạn vẫn thấy ê.
Răng đang viêm cấp (ví dụ viêm tuỷ, áp xe) đôi khi khó tê hơn. Bác sĩ có thể dùng kỹ thuật tê khác hoặc xử lý giảm viêm trước. Nếu trong lúc làm bạn thấy đau, hãy giơ tay ra hiệu; đó là việc bình thường, bác sĩ sẽ dừng và tê thêm.
Nếu bạn đang dùng thuốc tim mạch, thuốc chống đông, đang mang thai, hoặc từng phản ứng với thuốc tê, hãy báo trước để bác sĩ chọn loại thuốc tê và liều phù hợp.
An thần: khi nào cần
An thần giúp bạn thư giãn, bớt lo âu trong lúc điều trị, còn gây tê vẫn là thứ chặn cảm giác đau. Có nhiều mức:
- An thần nhẹ bằng thuốc uống trước buổi hẹn.
- An thần qua khí (hít hỗn hợp khí) hoặc an thần qua đường tĩnh mạch, cần bác sĩ được đào tạo, thiết bị theo dõi và người đi cùng đưa về.
- Gây mê toàn thân: chỉ dùng cho một số ca đặc biệt và thực hiện trong bệnh viện.
Hướng dẫn về an thần trong nha khoa (SDCEP, 2017) nhấn mạnh an thần là để hỗ trợ người bệnh lo âu hoặc thủ thuật dài, luôn đi kèm đánh giá sức khoẻ và theo dõi an toàn. Không phải ai cũng cần, và không phải ai cũng phù hợp.
Nếu bạn nghĩ mình cần an thần, hãy nói với bác sĩ khi khám. Bác sĩ sẽ đánh giá sức khoẻ và tư vấn phương án phù hợp với thủ thuật và nơi thực hiện.
Nếu bạn rất sợ nha sĩ
Sợ đi nha sĩ rất phổ biến, thường bắt nguồn từ một lần đau hồi nhỏ. Những điều sau thực sự giúp ích:
- Nói ra nỗi sợ ngay từ đầu. Bác sĩ sẽ giải thích từng bước trước khi làm và đi chậm hơn.
- Thống nhất tín hiệu dừng, thường là giơ tay trái.
- Chia nhỏ buổi hẹn. Buổi đầu chỉ khám và chụp phim, chưa làm gì cả.
- Chọn giờ hẹn buổi sáng để không phải lo cả ngày.
- Mang tai nghe nghe nhạc nếu tiếng máy làm bạn căng thẳng.
- Đừng chờ đến khi đau. Lỗ sâu nhỏ trám nhanh và nhẹ nhàng hơn nhiều so với răng đã viêm tuỷ.
Đội ngũ tư vấn của Greenfield có thể xếp lịch với bác sĩ phù hợp và dành thời gian cho buổi khám đầu tiên. Bạn cũng có thể nhắn câu hỏi trước qua Zalo 0906 621 988.
Kiểm soát đau sau điều trị
- Uống thuốc giảm đau theo đơn, đúng giờ trong 1–2 ngày đầu thay vì chờ đau mới uống.
- Không ăn nhai khi môi, má còn tê để tránh cắn phải.
- Chườm lạnh bên ngoài má trong ngày đầu sau nhổ răng hoặc phẫu thuật.
- Đau tăng dần sau ngày thứ 3, sưng lan, sốt hoặc chảy máu kéo dài: liên hệ phòng khám.
Chẩn đoán kỹ giúp điều trị nhẹ nhàng hơn
Một phần lớn của "làm răng không đau" nằm ở việc phát hiện sớm. Khám định kỳ và chụp phim khi cần giúp phát hiện sâu răng khi còn nhỏ, viêm nướu khi còn nhẹ, để điều trị đơn giản và ít khó chịu. Xem thêm trang nha khoa tổng quát và bài sâu răng: dấu hiệu và cách điều trị.
Đặt lịch khám tại Nha khoa Greenfield, 95 Trung Hoà, phường Yên Hoà, Hà Nội, mở cửa 8:00–18:00 tất cả các ngày.
Câu hỏi thường gặp
Tiêm thuốc tê có đau không? Có thể nhói nhẹ trong vài giây. Bôi tê bề mặt trước và tiêm chậm giúp giảm cảm giác này đáng kể.
Tê bao lâu thì hết? Thường vài giờ, tuỳ loại thuốc và vị trí. Tê hàm dưới thường kéo dài hơn hàm trên.
Nhổ răng khôn có đau không? Trong lúc nhổ không đau nhờ gây tê. Sau đó đau, sưng vài ngày là thường gặp và được kiểm soát bằng thuốc. Nên sắp xếp nghỉ ngơi 1–2 ngày.
Làm răng khi đang mang thai có gây tê được không? Nhiều thủ thuật cần thiết vẫn làm được với thuốc tê phù hợp, thường ưu tiên giai đoạn giữa thai kỳ. Hãy báo bác sĩ bạn đang mang thai và tuần thai.
Trẻ con sợ làm răng thì sao? Cho trẻ làm quen với phòng khám bằng các buổi khám nhẹ nhàng, không hù doạ "đi nha sĩ sẽ bị tiêm". Bác sĩ sẽ tư vấn cách phù hợp với độ tuổi của trẻ.
Nguồn tham khảo
- Scottish Dental Clinical Effectiveness Programme (SDCEP) (2017). Conscious Sedation in Dentistry: Dental Clinical Guidance, 3rd edition. https://www.sdcep.org.uk/
- Malamed SF (2019). Handbook of Local Anesthesia, 7th edition. Elsevier.
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế thăm khám trực tiếp.
